Körfəz bölgəsi atəşkəsdən əvvəlki vəziyyətə qayıdır?

Hörmüz boğazındakı gərginlik aprel atəşkəsini çökmə həddinə çatdırıb. ABŞ prezidenti Donald Trampın yeni blokada qərarı və gəmilər üçün tələb etdiyi 20% rüsum bazarları narahat edib və diqqət hazırda böhranı həll etmək üçün iki ölkə arasında telefon rabitəsinə yönəlib.

Yaxın Şərq və Körfəzdəki son hadisələr aprel ayında əldə edilən atəşkəsin davamlılığını şübhə altına alıb. ABŞ administrasiyasının ardıcıl açıqlamaları və hərbi fəaliyyəti sual doğurub: “Region əvvəlki böhran günlərinə qayıdır?”

Tezadlar.az xəbər verir ki, “TRT Haber”in Vaşinqton müxbirinin verdiyi məlumata görə, bölgədəki hadisələri qiymətləndirən ekspertlər ABŞ və İran rəsmiləri arasında verilən sərt açıqlamaların atəşkəsdən əvvəl mövcud olan münaqişə mühitini canlandırdığını qeyd edirlər. Diplomatik mənbələr iki ölkə arasında telefon diplomatiyasının davam etməsini “ümid parıltısı” hesab etsələr də, sahədən əldə edilən məlumatlar gərginliyin ən yüksək səviyyədə olduğunu göstərir.

Trampın mübahisəli “20 faiz” qərarı

ABŞ Prezidenti Tramp İran limanlarına qarşı dəniz blokadasının bərpa olunduğunu elan edib. Tramp bu blokadanın yalnız İran limanları ilə məhdudlaşacağını və bölgədəki digər ölkələrə gedən gəmilərin keçməsinə icazə veriləcəyini bildirib. Lakin Trampın boğazdan keçən gəmilərə ABŞ tərəfindən göstərilən təhlükəsizlik xidmətləri üçün 20 faiz kompensasiya haqqı tutulacağını açıqlaması beynəlxalq hüquq və ticarət dairələrində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Avropa və Asiya ölkələrinin bu “tranzit haqqı” qərarına reaksiyası səbirsizliklə gözlənilir.

Mərkəzi komandanlıq: Blokada çərşənbə axşamı gecəsi başlayır

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (MKQ) dəniz blokadasının çərşənbə axşamı Türkiyə vaxtı ilə saat 23:00-da qüvvəyə minəcəyini təsdiqləyib. MKQ həmçinin son bir həftə ərzində raket buraxılış məntəqələri və sahil müdafiə qurğuları kimi İranın vacib hədəflərinə edilən 5-ci hücum dalğasının uğurla başa çatdığını elan edib.

Üfüqdə iqtisadi və siyasi risklər

Körfəzdəki qeyri-sabitlik artıq qlobal neft qiymətlərini 10 faiz artırıb. Gərginlik artarsa, ABŞ-da benzin qiymətlərinin və inflyasiyanın yenidən artacağı gözlənilir.

Analitiklər vurğulayırlar ki, Tramp administrasiyası noyabr ayında keçiriləcək ara seçkilərdən əvvəl tammiqyaslı müharibədən qaça bilər, lakin Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması halında daha sərt hərbi cavab tədbirləri görülməlidir.

ELBAR