Neft müxtəlif formalarda olur və onun xüsusiyyətləri düşündüyünüzdən daha çox şey müəyyən edir.
Xəbərlərdə neft haqqında tez-tez eşidirik, lakin az adam bilir ki, bu söz heç bir konkret maddəni ifadə etmir. Üstəlik, müxtəlif bölgələrdən gələn neft tərkibi və xüsusiyyətləri baxımından çox fərqli ola bilər və məhz bu fərqlər qlobal siyasətə və ayrı-ayrı ölkələrin iqtisadi vəziyyətinə böyük təsir göstərir.
Tezadlar.az xarici mediaya istinadən müxtəlif neft növləri və bəzi ölkələrin öz ehtiyatlarına baxmayaraq niyə onu idxal etməyə məcbur olduqları ilə bağlı araşdırmanı təqdim edir.
Yüngül və ağır neft – sadə sözlə fərq
Əvvəla, neft adlandırdığımız şeyin sadəcə müxtəlif nisbətlərdə karbohidrogenlərin qarışığı olduğunu başa düşmək vacibdir. Ən geniş yayılmış nəzəriyyəyə görə, o, milyonlarla il yer altında “qaynayan” qədim bitki və heyvan qalıqlarından əmələ gəlib.
Dünyada müxtəlif növ neftlər mövcuddur və onlar əsasən sıxlıq və kükürd tərkibinə görə fərqlənir. Sıxlıq, bir kubmetrin çəkisindən asılı olaraq, “yüngül” və “ağır” nefti fərqləndirmək üçün adətən istifadə olunur. Adətən ümumi kütlənin faizi kimi ifadə edilən kükürd tərkibi, onun emalının mürəkkəbliyinə təsir göstərir: nə qədər çox kükürd varsa, bir o qədər çox emal tələb olunur.
Beləliklə, yüngül xam neftdən (aşağı sıxlıqlı) benzin, dizel və reaktiv yanacaq istehsal etmək nisbətən asandır, lakin ağır xam neftin emalı üçün ixtisaslaşmış, bahalı avadanlıq tələb olunur. Yüksək özlülüklü xam neftin boru kəmərləri ilə vurulması daha çətindir, daha az özlülüklü xam neftin isə həm çıxarılması, həm də daşınması daha asandır.
Ümumiyyətlə, neftin xüsusiyyətləri əsasən xam neftdən bazara yararlı formaya keçməyin nə qədər baha başa gəldiyi və buna görə də qiymətinə təsir göstərir. Buna görə də, qlobal neft qiymətləri çox kəskin şəkildə düşərsə, hətta böyük yataqlar belə gəlirsiz hala gələ bilər: onun istehsalı sadəcə olaraq gəlirli olmayacaq.
Buna görə də, hansı neftin ən yaxşı olduğunu demək mümkün deyil – hər şey müəyyən bir ölkənin ehtiyaclarından asılıdır. Məsələn, bəzi ölkələr böyük yeraltı neft ehtiyatlarına malik ola bilər, lakin qlobal bazar şərtlərinə görə onu istehsal edə bilməzlər və ya hətta fərqli bir xam neft növünə ehtiyac duyduqları təqdirdə onu idxal edə bilərlər.
