İqtisadiyyat
Axtarmaq üçün Enter düyməsinə basın
Axtarmaq üçün Enter düyməsinə basın
Yaxın Şərqdəki müharibənin yaratdığı xammal böhranı Yaponiyanın plastik istehsalının əsas komponenti olan nafta tədarükünə zərbə vurub. Ölkədəki yemək sifarişi müəssisələri, supermarketlər və çörək sexləri plastik torbalar, yemək qabları və əlcəklər tapmaqda çətinlik çəkir.
Tezadlar.az xəbər verir ki, qida sektorunun ölkənin illik plastik istehlakının təxminən üçdə birini təşkil etdiyi və 8 milyon tondan çox olduğu Yaponiyada qiymət artımları və təchizat problemləri sənayeyə dərin təsir göstərir.
Yaponiyanın xam neft ehtiyacının böyük bir hissəsini Yaxın Şərqdən ödəyən nafta təkcə plastik istehsalında deyil, həm də çap mürəkkəbləri, yapışdırıcılar və tibbi ləvazimatlar istehsalında əsas mənbə kimi istifadə olunur.
Yaponiya Neft-Kimya Sənayesi Assosiasiyasının (JPCA) məlumatlarına görə, alış-veriş və zibil torbalarında istifadə edilən polietilen istehsalı mart ayında ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 62 faiz azalıb. Oxşar azalmalar digər plastik növlərində də qeydə alınıb.
Baş nazir Sanae Takaiçinin hökuməti digər sektorlara da təsir edən bu böhran səbəbindən təzyiq altındadır.
Hökumət rəsmiləri vəziyyətin böhran deyil, müvəqqəti bir logistika maneəsi olduğunu iddia etsələr də, sənaye liderləri və ekspertlər vəziyyətin iyun ayı ərzində daha da pisləşəcəyini proqnozlaşdırırlar. İctimai rəy sorğuları da göstərir ki, bu xammal çatışmazlığı ictimaiyyətin ən böyük narahatlıqlarından biridir.
Xidmət mədəniyyəti və gigiyena vərdişləri gərginləşir
2020-ci ildən bəri Yaponiyada plastik torbalar üçün pul tələb olunsa da, məhsulların çoxqat plastikdə qablaşdırılması ölkənin qurulmuş xidmət mədəniyyətinin bir hissəsi hesab olunur. Lakin, tədarükün azalması bu vərdişlərdə dəyişiklik etməyə məcbur edir.
Kavasakidəki bir supermarketin rəhbərliyi qiymət artımı və tədarük çatışmazlığı səbəbindən işçilərinə meyvə və tərəvəzləri ayrı-ayrı plastik torbalara qoymamağı tapşırıb. Müəssisələr bildirirlər ki, qida məhsulları üçün istifadə olunan kiçik plastik qablar mövcud deyil.
Tokio yaxınlığındakı bir çörək sexi Yaxın Şərqdəki müharibənin yaratdığı nafta çatışmazlığı səbəbindən paketlərini qoymaq üçün plastik torbalarının tükəndiyini göstərən elanlar yerləşdirməyə başlayıb. Qida istehsalında istifadə olunan plastik əlcəklərin ciddi çatışmazlığı da mövcuddur və gigiyena standartlarına həssas olan istehlakçıların qida ilə birbaşa təmasda olan torbaları təkrar istifadə etmək istəməməsi prosesi çətinləşdirir.
Kofudakı bəzi müəssisələr öz boşqablarını və ya qablarını gətirən müştərilərə pulsuz şirniyyatlar və əlavə porsiyalar təklif etməklə alternativ həllər hazırlayırlar.
Tullantıların toplanması sistemləri və qonşu ölkələr də təsirlənir
Məişət tullantılarının müxtəlif rəngli plastik torbalara ciddi şəkildə ayrıldığı bələdiyyə tullantılarının toplanması sistemləri də böhrandan təsirlənib. Vətəndaşların çaxnaşma içində torbalar yığması səbəbindən supermarketlər adambaşına satış kvotaları tətbiq ediblər. Bəzi bələdiyyələr müvəqqəti olaraq rəsmi olaraq təsdiqlənməmiş torbalarda tullantıların atılmasına icazə verməyə başlayıblar.
Böhran yalnız Yaponiya ilə məhdudlaşmır. Oxşar problemlər Yaxın Şərqdən neft və nafta ehtiyaclarını ödəyən digər Şərqi Asiya ölkələrində də müşahidə olunur.
Cənubi Koreya: Paytaxt Seulda mart ayında plastik zibil torbalarının satışı beş dəfə artıb. Tələbatın artması səbəbindən satış məhdudiyyətləri tətbiq olunsa da, Energetika və Ətraf Mühit naziri Kim Sonq-van təkliflə bağlı narahatlığa heç bir səbəb olmadığını bildirib.
Tayvan: Dünyada adambaşına ən çox plastik torba istehlakına malik bölgələrdən biri olan və xam neftinin 70%-ni Yaxın Şərqdən idxal edən Tayvanda bu il plastikin topdansatış qiymətləri 40%-ə qədər artıb. Tayvan hökuməti sakitliyə və yığımlara qarşı nəzarəti artırmağa çağırıb.
E.ŞİRİNOV
