Zelenski niyə 1000 km məsafədə yerləşən İrana zərbə endirdi?

Avropadakı müharibə Xəzər dənizində Yaxın Şərqdəki müharibə ilə kəsişdi. Ukrayna İranın yük gəmisini uzaqmənzilli dronlarla vurdu və bu, Tehranın qisas təhdidlərinə səbəb oldu. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski niyə Rusiya ilə qaynar cəbhədən təxminən 1000 kilometr məsafədə yerləşən İranı hədəf aldı?

Tezadlar.az xəbər verir ki, “Hürriyet” qəzetinin köşə yazarı bunu ətraflı izah edib…

Həftəsonu Xəzər dənizində yaxınlığımızdakı iki müharibəni birləşdirən kritik bir hadisə baş verdi: Ukrayna-Rusiya müharibəsi və İran-ABŞ-İsrail müharibəsi. Ukrayna İranla müharibənin tərəfi olmasa da, rəqibi Rusiyadan hərbi texnika daşıdığını iddia edərək İranın yük gəmisini uzaqmənzilli dronlarla vurdu.

Bəs Ukrayna lideri Volodimir Zelenski niyə Rusiya ilə qaynar cəbhədən təxminən 1000 km məsafədə yerləşən Xəzər dənizində İrana zərbə endirdi?

İRAN-RUSİYA ƏMƏKDAŞLIĞI

Rusiya və İran 2025-ci ildə Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Sazişi imzalayaraq siyasi, iqtisadi, enerji və kibertəhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı inkişaf etdirmək qərarına gəlmişdilər. 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı müharibəyə başlayan Rusiya hazırda Ukraynanın beşdə birini işğal edir. Moskva Ukraynanın vacib enerji və logistika infrastrukturuna ballistik raketlərlə yanaşı, texnologiyasını İrandan əldə etdiyi “Şahid” dronları və özünün yerli istehsalı olan PUA-larla zərbələr endirməyə davam edir.

Digər tərəfdən, Ukrayna işğala Qərbdən əldə etdiyi silahlarla və özünün süni intellektlə işləyən PUA-ları, dronları və raket sistemləri ilə müqavimət göstərir, eyni zamanda Rusiyanın neft emalı zavodlarına və enerji infrastrukturuna dağıdıcı hücumlar edir.

Son zamanlar Ukrayna yerli istehsalı olan “Flamingo” raketləri ilə Rusiya ərazisinin yüzlərlə kilometr dərinliyində əməliyyatlar aparır və Rusiya xalqı cəbhə xəttindən kənara çıxaraq müharibəni birbaşa yaşamağa başlayıb.

Qara dənizdə ticarət gəmilərinə hücumlar son zamanlar artsa da, Ukrayna həftəsonu cəbhə xəttindən təxminən 1000 km məsafədə Xəzər dənizində Rusiya hədəflərinə uzaqmənzilli hücum həyata keçirdiyini açıqladı.

Əslində, Rusiya əvvəllər Xəzər dənizindəki hərbi gəmilərdən Ukraynaya raket hücumları etmişdi və Ukrayna da Xəzərdəki Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələr endirərək cavab vermişdi.

Bu dəfə fərqli olan odur ki, İran ticarət gəmisi də hədəfə alınıb.

HƏRBİ LOJİSTİKA HƏDƏFDƏ

Ukrayna lideri Zelenski şənbə günü Xəzər dənizində İrana hərbi yük daşımaq üçün istifadə edilən gəmilərə çox güclü hücumlar həyata keçirdiklərini açıqladı. Zelenski həmçinin Rusiya kəşfiyyatının Körfəz haqqında peyk kəşfiyyatını İranla paylaşdığını iddia etdi. Rusiya hərbi logistika zəncirlərini hədəf kimi görən Ukraynanın sözlərinə görə, İran gəmisinə hücum özünümüdafiə aktı idi.

İRANDAN GÜCLÜ REAKSİYA

İran hücumdan sonra baş verən partlayışda bir dənizçinin öldüyünü açıqladı. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin Ukraynanı Ukraynaya hücum etməyə təhrik etdiyini iddia edərək, “Avropanı öz müharibəsinə çəkmək istədiyini” bildirib.

Əraqçi Xəzər hücumunun “cavabsız qala bilməyəcəyi” mesajını göndərib. Ukraynanın hücumu və İranın qisas təhdidi dünyanı iki ayrı müharibənin birləşməsi ilə çoxcəhbəli böhran riski altına qoyub. Sky News-a danışan Zelenski, İranın Rusiyaya “Şahid” dronlarını verməklə artıq əvvəldən müharibənin tərəfi olduğunu iddia edib.

ZELENSKİ TRAMPA GEDƏCƏK

Bəs Ukrayna lideri Zelenski öz təşəbbüsü ilə hərəkət edibmi? Xəzər hücumu, ABŞ prezidenti Donald Trampın seçici bazası arasında Ukraynanın müqavimətinə rəğbətin artdığı bir dövrə təsadüf edir. Trampa yaxın olan ifrat sağçı fəal və sui-qəsd nəzəriyyəçisi Laura Loomer bu yaxınlarda Zelenski ilə müsahibə aparıb və “Məni Rusiya təbliğatı aldatdı” şərhini verib.

Tramp həmçinin Loomerin Zelenski ilə müsahibəsini sosial mediada yenidən paylaşaraq “Çox yaxşı!!!” şərhini verib. Senator Lindsi Qremin dəfn mərasimi üçün ABŞ-a səfər edən Zelenski bu gün Prezident Trampla görüşməyə hazırlaşır. Görüş Rusiya ilə atəşkəs barədə müzakirələrin yeniləndiyi bir vaxta təsadüf edir. Hətta Ukrayna ilə Rusiya arasında qarşılıqlı hava hücumlarının dayandırılması ilə atəşkəs üçün əsas yarana biləcəyi gözlənilir. Tramp bu gün İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə də görüşəcək. Buna görə də, bu görüşlər həm Ukrayna, həm də İran cəbhələrində hadisələrin gedişatına təsir göstərəcək.

TƏHLÜKƏLİ GƏRGİNLƏŞMƏ

Tramp əvvəlcə Zelenskini vəzifəyə başladıqdan sonra sərt tənqid etsə də, Ukraynanın qurudakı irəliləyişləri Vaşinqtondakı vəziyyəti Kiyevin xeyrinə dəyişir. Bununla belə, Ukraynanın Xəzər hücumu müharibənin yayılma təhlükəsinə də işarə edir. ABŞ İrana hücumları müvəqqəti olaraq dayandırsa da, Fars körfəzindəki İran limanlarını blokada etməyə davam edir. Ukraynanın Xəzər hücumu Rusiya-İran əlaqəsini hədəf alır və şimaldan İrana təzyiqi artırır. Həm Ukrayna, həm də İran böhranlarının həlli üçün səylər davam etsə də, Xəzər dənizindəki bu iki münaqişənin yaxınlaşması Türkiyə üçün də regional riskləri artırmaq potensialına malikdir.

ELBAR