“Rusiya üçün xəyal ssenarisi”: Trampın sülh planı NATO-ya zərər verə bilər, – WSJ

Avropa liderləri Trampın Ukraynadakı müharibəni tez bir zamanda bitirmək istəyinin NATO birliyini sarsıdacağından və Rusiyaya strateji üstünlük verəcəyindən qorxurlar

Donald Tramp administrasiyası Ukraynadakı müharibəni sülh yolu ilə həll etmək üçün fəal şəkildə çalışır, lakin Avropa müttəfiqləri Amerikanın NATO və transatlantik təhlükəsizliyə sadiqliyinə getdikcə daha çox şübhə ilə yanaşırlar.

Tezadlar.az bu barədə “The Wall Street Journal”a istinadən xəbər verir.

Ağ Evin xüsusi nümayəndəsi Stiven Uitkoff Kremllə danışıqların növbəti mərhələsi üçün Moskvaya səfər edib. Bu arada, dövlət katibi Marko Rubio NATO xarici işlər nazirlərinin yarımillik görüşünü buraxır – keçmiş NATO sözçüsünün sözlərinə görə, belə bir görüş sonuncu dəfə 1999-cu ildə baş tutub.

Nəşr qeyd edir ki, “Onun yoxluğu Ukrayna sülh danışıqlarının ortasında hiss olunacaq, çünki bu, bir çox Avropa liderini Vaşinqtonun prioritetlərinin hələ də Avropanın prioritetləri ilə uyğun olub-olmadığını soruşmağa vadar edib”, – deyə nəşr qeyd edir.

Sülh Planı – Avropanın reaksiyası

28 maddəlik sülh planı Ukraynadan güzəştlər tələb edir: geri çəkilmə, hərbi qüvvələrin azaldılması və Rusiyanın daha da təcavüzü halında ABŞ və ya NATO tərəfindən zəmanətli müdafiənin olmaması. Plan həmçinin ABŞ-ın Rusiya ilə NATO arasında daha çox vasitəçi kimi çıxış etməsini təklif edir.

Münhen Bundesver Universitetinin beynəlxalq siyasət professoru Karlo Masala deyir: “Bu, Versal Müqaviləsidir, lakin qurbanı cəzalandırır və təcavüzkarı mükafatlandırır.”

Polşanın Baş naziri Donald Tusk sülh planının layihəsini “qəbuledilməz” adlandırıb. Bu arada, Finlandiyanın keçmiş xarici işlər naziri Pekka Haavisto qeyd edib: “NATO tərəfdaşlarının sülh planlarının təfərrüatlarını media xəbərlərindən öyrənməli olması təəssüf doğurur. Bu, NATO-nun siyasi struktur kimi düzgün fəaliyyət göstərmədiyini göstərir.”

Fransa prezidenti Emmanuel Makron Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətlərinin vacibliyini vurğulayaraq bildirib ki, “əgər avropalılar olmasaydı, Putin və Tramp çoxdan razılığa gələrdilər”.

Londonda yerləşən və müdafiə və hərbi məsələlər üzrə ixtisaslaşmış Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun Rusiya üzrə eksperti Emili Ferris bildirib ki, amerikalılar və avropalılar sülh prosesinə iki fərqli perspektivdən yanaşırlar.

“Avropa Rusiyanın yenidən silahlandığını görür və növbəti müharibədən narahatdır”, o deyib. – “Amerikalılar daha qısamüddətli düşünürlər – gəlin bu prosesi başa vuraq, Ukraynanı ayağa qaldıraq və daha bir-iki il soyuq sülh yaradaq.”

NATO üçün təsirlər

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ sülh planı ittifaqı parçalamaq riski daşıyır. Təqaüdçü ABŞ ordusunun general-leytenantı Ben Hoces deyir: “Bu, Rusiya üçün xəyal ssenarisidir. Sovet İttifaqı dövründən bəri onun məqsədi ABŞ ilə Avropa arasında uçurum yaratmaq olub. Düşünürəm ki, Trampın Avropanı görməməzliyə vurmasının səbəbi onun Avropanı əhəmiyyətsiz hesab etməsidir.”

WSJ-nin yazdığı kimi, Putin bilir ki, xüsusən də Ukraynadakı müharibənin Rusiya qüvvələri üçün nə qədər pis başa çatdığını nəzərə alsaq, NATO-nu birbaşa məğlub edə bilməz. Onun yeganə ümidi daim etməyə çalışdığı bir şey olan birliyi sarsıtmaqla onu siyasi cəhətdən məğlub etməkdir.

Britaniya ordusunun keçmiş zabiti Ed Arnold əlavə edir: “Siyasi baxımdan Rusiya qələbənin astanasındadır. Bu, transatlantik tərəfdaşlıqda böyük çatlar yaradacaq.”

Nəşr yekun olaraq bildirir ki, “ABŞ-ın son sülh planı NATO-nun parçalanmasına, Rusiyanın işğalına görə əfv təklif etməsinə, onun varlı ölkələrin G-8 klubuna yenidən daxil olmasına və Arktika kimi bölgələrdə ABŞ ilə birgə iqtisadi inkişaf planlarını həyata keçirməsinə imkan verəcək”.

Trampın Sülh Planı – Son xəbərlər

UNIAN-ın xəbər verdiyi kimi, Donald Tramp administrasiyası Rusiya ilə Ukrayna arasında sülh danışıqlarında irəliləyiş əldə etmək üçün daha bir cəhd göstərir və yenidən qeyri-ənənəvi diplomatlara güvənir.

Trampın uzun müddətli biznes ortağı Stiven Uitkoff və kürəkəni Cared Kuşner çərşənbə axşamı – bu gün Moskvaya səfər edəcəklər. Onların heç biri rəsmi vəzifələr tutmur və Senat tərəfindən təsdiqlənib, lakin prezident onları əsas vasitəçilər hesab edir.

Danışıqlar xəbərləri arasında Ağ Ev bildirib ki, Tramp administrasiyası Ukraynada sülh müqaviləsi ilə bağlı “çox nikbindir”.

E.ŞİRİNOV